Zagubieni w Rzymie

Wzgórze Watykan – rys historyczny

Print Friendly, PDF & Email

1457722141006Niezmiernie mi miło powitać Was w nowej sekcji Zagubionych w Rzymie, która jak sama nazwa wskazuje, dotyczyć będzie Watykanu – państwa nierozerwalnie z Rzymem związanego. Ponieważ Watykan jest niezwykle małym terytorialnie krajem, nie da się opisywać go tak jak Rzymu. Dlatego też każdy post opowiadał będzie o jednym, konkretnym miejscu. Zaczynamy jednak od krótkiego rysu historycznego wzgórza Watykan. Historia ta będzie stopniowo rozwijana w kolejnych postach podczas poznawania kolejnych miejsc na terytorium Watykanu.

Nazwa wzgórza Watykan pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego słowa „vaticinor”, co oznacza „przewidywać”, „prorokować”, „przepowiadać”, gdyż na wzgórzu ponoć zbierali się dawniej wróżbici i magowie, powstała tu też wyrocznia, w której owi wróżbici oferowali Rzymianom swoje usługi. Inni historycy wywodzą tą nazwę od boga Vaticanusa – opiekuna pierwszego krzyku niemowląt, którego kult miał kwitnąć na tym wzgórzu.
W czasach etruskich teren ten nazywano Ager Vaticanus, ponoć znajdowała się tu etruska osada Vatica.
W I wieku obszar został przejęty przez Cesarstwo Rzymskie i cesarz Kaligula rozpoczął budowę prywatnego cyrku, który dokończono już w czasach Nerona. To na terenie tegoż cyrku zginąć miał św. Piotr. Tradycja kościelna przyjmuje za datę jego śmierci 29 czerwca 67 roku. Historycy nie do końca się z tym zgadzają. Św. Piotr był jednym z chrześcijan, którzy zginęli w wyniku prześladować po wielkim pożarze Rzymu jaki wybuchł w 64 roku. Prześladowania te trwały jednak tylko kilka miesięcy, dlatego uważa się, że zmarł on w roku 64 a dokładniej 13 października. Będziemy jeszcze dokładniej mówić o tej postaci w innym poście. Po jego śmierci, przyjaciel – senator Marcellus – zdjął go z krzyża i pochował tu we własnym grobowcu rodzinnym.
Kiedy do władzy doszedł Konstantyn Wielki, tuż po swojej wiktorii nad Maksencjuszem, ufundował tu bazylikę cmentarną „ad corpus” (ponad ciałem) na grobie apostoła.

Wygląd pierwszej bazyliki św. Piotra

Wygląd pierwszej bazyliki św. Piotra

Ponieważ przybywało tu mnóstwo pielgrzymów teren zaczął pokrywać się zabudowaniami klasztornymi, przytułkami, szpitalikami i schroniskami oraz kramami kupieckimi, generalnie infrastrukturą związaną z obsługą ruchu pielgrzymkowego. Ponieważ w 846 r. doszło do najazdu Saracenów, którzy złupili Rzym (nota bene był to jeden jedyny raz w historii, kiedy muzułmanie zdobyli stolicę kościoła chrześcijańskiego), 6 lat później papież Leon IV zlecił budowę wielkiego muru (zwanego Murem Leona), który otoczył Watykan wraz z zabudowaniami osady zwanej już wtedy Borgo. Watykan nazwano wtedy Miastem Leona. Mury te potem wzmocniono w średniowieczu w czasach papieży Eugeniusza III i Mikołaja III.
Po powrocie papieży z tzw. niewoli awiniońskiej w 1377 r., w wyniku zniszczeń jakie wyrządził w Pałacu Laterański pożar, papież przeniósł się na wzgórze Watykan.
Na początku XVI wieku papież Juliusz II zadecydował o wyburzeniu grążącej zawaleniem bazyliki konstantyńskiej i wybudowaniu nowej, tej, którą widzimy dziś i o której będziemy jeszcze mówić.
Kolejną znamienną datą w historii Państwa Kościelnego był rok 1870. Wtedy to na rozkaz króla zjednoczonych Włoch – Wiktora Emanuela II – włączono je do Królestwa Italii. Papież zamknął się wtedy w apartamentach na wzgórzu i ogłosił się więźniem Watykanu. Do ugody doszło dopiero w roku 1929 kiedy to papież oraz Benito Mussolini podpisali tzw. traktaty laterańskie. Tak narodziło się państwo Watykan.
Watykan jest monarchią absolutną, pełnię władzy posiada jedna osoba – papież. Funkcje parlamentarne pełni Papieska Komisja ds. Państwa Watykańskiego, administrację zaś stanowi Gubernatorat Państwa Watykańskiego. Odpowiednikiem Ministra Spraw Zagranicznych jest sekretarz stanu potocznie nazywany Premierem Watykanu. Stolicą Watykanu jest Santa Sede czyli Stolica Apostolska. Gospodarka państwa opiera się głównie na dochodach związanych z ruchem turystycznym. Watykan (jego części płatne czyli Muzea Watykańskie) odwiedza rocznie około 8 milionów turystów. W 2012 r. państwo to uzyskało dochód w wysokości 23 miliony euro.
Watykan posiada własną monetę (również euro), gazetę (L’Osservatore Romano), telewizję (CTV), radio (Radio Watykańskie), pocztę, własną stację kolejową (w tym 300 metrów torowiska), stację benzynową a także Watykańskie Obserwatorium Astronomiczne z jednym z najnowocześniejszych teleskopów na świecie, Papieską Akademię Nauk złożoną z 80 wybitnych uczonych z całego świata – to organ opiniodawczy papieża w sprawach naukowych, olbrzymią bibliotekę (Biblioteca Apostolica Vaticana) oraz muzea. Posiada też 5 uniwersytetów: Papieski Uniwersytet Gregoriański, Papieski Uniwersytet Laterański, Papieski Uniwersytet św. Tomasza z Akwinu, Papieski Uniwersytet Urbaniana oraz Papieski Uniwersytet Salezjański a także 7 kolegiów teologicznych i 5 instytutów badawczo – naukowych.
Samochody administracji watykańskiej posiadają własne tablice rejestracyjne „SCV” co oznacza „Stato della Città del Vaticano” oraz 5 cyfr. Samochody mieszkańców Watykanu „CV” oraz 5 cyfr.
Osobne tablice posiadają pojazdy papieża i kardynałów – „SCV” oraz numery od 2 do 100 np. SCV52. Główny samochód papieża oznaczony jest tablicami SCV1.
Obywatelami Watykanu są głównie dostojnicy kościelni, księża i zakonnice oraz Gwardia Szwajcarska, stanowiąca straż przyboczną papieża. Jest ich mniej niż 1000 osób, w tym 114 Gwardzistów – co za tym idzie Watykan jest najbardziej zmilitaryzowanym państwem świata gdyż ponad 11% jego obywateli to żołnierze! Oprócz tego na co dzień w Watykanie przebywa 3000 osób – to ludzie nie będący obywatelami, przychodzący tu jedynie do pracy: pracownicy poczty, radia, telewizji, gazety, sklepów, służba medyczna itd.
I to tyle w ramach krótkiego wstępu. W kolejnym poście, już niedługo opowiemy sobie o placu św. Piotra. Do usłyszenia!

 

 

Bibliografia:

 

  • Enzo Romero, Come funziona il Vaticano. Tutto quello che vorreste sapere, Milano 2008;
  • Aldo Maria Valli, Piccolo mondo vaticano. La vita quotidiana nella città del papa, Roma – Bari 2012;

3 odpowiedzi do artykułu “Wzgórze Watykan – rys historyczny

  1. Paulina

    Do Rzymu wybieramy sie w tym tygodniu i zaluje ze zakladka „Watykan” dopiero powstaje. Juz teraz widze ze bedzie ona bardzo przydatna wielu turystom i milosnikom Rzymu.

    Podziwiam merytoryczna tresc bloga jak rowniez (a moze przede wszystkim) cierpliwosc w odpowiadaniu na zapytania w komentarzach. Jako ze osobiscie blizej mi do Francji powiem kolokwialnie aczkolwiek szczerze CHAPEAU BAS !!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *